Σκοπός και μεθοδολογία
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2019 στην Εταιρία Προστασίας Ανηλίκων Χαλκίδας, εξετάζει στοιχεία της περιόδου 2003–2018, με ιδιαίτερη έμφαση στα περιστατικά κακοποίησης και παραμέλησης ανηλίκων του 2018, τα οποία μελετώνται σε βάθος και με ακρίβεια. Στόχος της είναι να αναδείξει όχι μόνο τις ψυχολογικές επιπτώσεις που προκαλούνται στους ανήλικους, αλλά και να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι επιπτώσεις επηρεάζουν την καθημερινότητά τους, τη σχολική τους πορεία και την ευρύτερη κοινωνική τους ένταξη. Η μελέτη βασίζεται σε έγκυρα και επίσημα αρχεία του Δικαστηρίου Ανηλίκων Χαλκίδας, εξασφαλίζοντας την αξιοπιστία των συμπερασμάτων, και περιλαμβάνει αναλυτική εξέταση:
- Κοινωνικών φακέλων
- Οικογενειακών συνθηκών
- Περιστατικά κακοποίησης/παραμέλησης ανηλίκων
- Λόγους παραπομπής/παρεμβάσεις αρμόδιων αρχών
- Μορφωτικού επιπέδου γονέων και παιδιών
Στατιστικά Στοιχεία
Καταγραφή στατιστικών στοιχείων για τους κοινωνικούς φακέλους που τηρεί η εισαγγελία πρωτόδικων χαλκίδας
Στα διαγράμματα, που ακολουθεί επιχειρείται η αντιστοίχιση των Κοινωνικών φακέλων του Δικαστηρίου ανηλίκων και της Εταιρίας Προστασίας Ανηλίκων (Ε.Π.Α.Χ.), ανά δεκαετία, ώστε να επιτευχθεί η ένδειξη των διαφορών στο μέγεθος του αριθμού των υποθέσεων
1ο Επίπεδο Έρευνας:
Στο παρακάτω επίπεδο έρευνας επιχειρείται η αντιστοίχιση των κοινωνικών φακέλων ανά δεκαετία από το 2003 έως το 2018. Το 2003 οι κοινωνικοί φάκελοι ήταν μόλις 3 ενώ το 2013, οι κοινωνικοί φάκελοι αυξήθηκαν στους 49. Το 2004 οι κοινωνικοί φάκελοι ήταν μόλις 1 ενώ το 2014 η αύξηση ήταν αισθητή αφού οι κοινωνικοί φάκελοι αυξήθηκαν στους 50. Ακόμη, το 2005 οι κοινωνικοί φάκελοι ήταν 7 ενώ το 2015 άγγιξαν τους 48. Τέλος η το 2008 οι κοινωνικοί φάκελοι ήταν 40 ενώ το 2018 αυξήθηκαν στους 77.
2ο Επίπεδο Έρευνας
Στο δεύτερο επίπεδο έρευνας μελετήθηκαν, λεπτομερώς, οι κοινωνικοί φάκελοι του έτους 2018. Πιο συγκεκριμένα, για το 2018 εξετάστηκαν 77 οικογένειες/ κοινωνικοί φάκελοι, από τις οποίες οι 52 ήταν μονογονεϊκές και οι 25 πυρηνικές (δύο γονείς), ενώ στο σύνολό τους γονείς και φροντιστές ήταν 102 άτομα.
Στις μονογονεϊκές οικογένειες την φροντίδα των ανηλίκων είχαν αναλάβει σε 8 περιπτώσεις ο πατέρας, σε 36 περιπτώσεις η μητέρα και σε 8 περιπτώσεις κάποιο άλλο συγγενικό πρόσωπο (γιαγιά, θεία). Το σύνολο των γονέων και φροντιστών στις προαναφερθείσες μονογονεϊκές οικογένειες ήταν 52 άτομα.
Στο αυτό το επίπεδο έρευνας, επιχειρείται η μελέτη των κοινωνικών φακέλων του 2018 του Δικαστηρίου Ανηλίκων και της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων, με κάθε λεπτομέρεια, με σκοπό τη διεξαγωγή συμπερασμάτων, για την οικογένεια, τις γονείς και τους φροντιστές.
3ο Επίπεδο Έρευνας
Στο τρίτο επίπεδο της έρευνας που διεξήχθη στα στατιστικά στοιχεία της Ε.Π.Α.Χ για το έτος 2018 σχετικά με την παρέμβαση προέκυψε ότι η παρέμβαση του Δικαστηρίου Ανηλίκων Χαλκίδος και της Εταιρίας Προστασίας Ανηλίκων Χαλκίδος (Ε.Π.Α.Χ), σχετικά με τις παραπάνω περιπτώσεις ήταν η διεξαγωγή Κοινωνικής Έρευνας/ Συστάσεις Εισαγγελέα Ανηλίκων σε 35 ανήλικα, η Παραπομπή σε νοσοκομεία για Παιδοψυχιατρική ή Ιατροδικαστική αξιολόγηση σε 11 ανήλικα, η Παραπομπή στην Ε.Π.Α.Χ. για 32 ανήλικα και η ιδρυματική προστασία 9 ανηλίκων, στο σύνολό τους 87 ανήλικοι.
Η Ε.Π.Α.Χ για το έτος 2018 ανέλαβε 61 υποθέσεις ανηλίκων. Συγκεκριμένα, με παραπομπές από τον Εισαγγελέα ανηλίκων 32 υποθέσεις ανηλίκων, με απόφαση του Δ.Σ της Ε.Π.Α.Χ στο σύνολό τους 4 υποθέσεις ανηλίκων, με Δικαστική απόφαση Δικαστηρίου Ανηλίκων 2 υποθέσεις ανηλίκων, με παραπομπή από Κοινωνικές Υπηρεσίες στο σύνολό τους 7 υποθέσεις ανηλίκων και με παραπομπή από τις Σχολικές μονάδες συνολικά 16 υποθέσεις ανηλίκων.
Για τις 32 υποθέσεις ανηλίκων όπου παρέπεμψε ο Εισαγγελέας Ανηλίκων στην Ε.Π.Α.Χ, οι 32 ανήλικοι βοηθήθηκαν στο σύνολό τους με Ψυχολογική υποστήριξη και Παιδοψυχιατρική παρακολούθηση, 10 ανήλικοι συμμετείχαν σε ομάδες δημιουργικής απασχόλησης, 8 ανήλικοι παρακολούθησαν μαθήματα ξένων γλωσσών, 15 ανήλικοι βοηθήθηκαν από τα προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας, 10 ανήλικοι συμμετείχαν στην ομάδα φωτογραφίας, 16 ανήλικοι συμμετείχαν στην ομάδα κοινωνικοποίησης, ενώ 20 ανήλικοι συμμετείχαν ενεργά σε γυμναστήρια ή έκαναν κάποιο άθλημα της επιλογής τους.
Αποτελέσματα
Η συγκεκριμένη έρευνα καταγράφει μια ανησυχητική αύξηση των κοινωνικών φακέλων που σχετίζονται με περιστατικά κακοποίησης και παραμέλησης ανηλίκων ανά δεκαετία, κάτι που αναδεικνύει τη σταδιακή επιδείνωση των οικογενειακών συνθηκών και την έλλειψη επαρκούς παιδείας γύρω από τη σωστή ανατροφή των παιδιών. Για το έτος 2018, στον νομό Ευβοίας, διαπιστώθηκε ότι η πλειονότητα των περιστατικών που παραπέμφθηκαν στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Χαλκίδας προερχόταν από μονογονεϊκές οικογένειες, ενώ η επιμέλεια των παιδιών ανήκε κυρίως στη μητέρα. Τα στατιστικά στοιχεία των γονέων αποκάλυψαν υψηλά ποσοστά ανεργίας, ιδιαίτερα χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και σημαντική παρουσία ψυχικών προβλημάτων, παράγοντες που συμβάλλουν στην ευαλωτότητα και στη δυσκολία αντιμετώπισης των αναγκών των παιδιών.
Παράλληλα, τα στοιχεία που αφορούν τα ίδια τα παιδιά φανερώνουν σοβαρές εκπαιδευτικές ελλείψεις, καθώς σημαντικό ποσοστό είχε διακόψει τη σχολική φοίτηση ή είχε επαναλάβει τάξη, ενώ ένα μέρος ήταν αναλφάβητο. Παρά το ότι οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν παιδιά ελληνικής καταγωγής, εντύπωση προκαλεί η διαπίστωση ότι πολλά από αυτά προέρχονταν από υποτίθεται “σταθερές” πυρηνικές οικογένειες, ανατρέποντας την κοινωνική αντίληψη ότι αυτές οι δομές είναι εγγενώς πιο προστατευμένες ή λειτουργικές. Όσον αφορά τους λόγους παραπομπής, κυριαρχούν τα περιστατικά παραμέλησης και κακοποίησης, κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών πρόληψης και υποστήριξης.
Οι παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών, κυρίως της Ε.Π.Α.Χ., αποσκοπούσαν στη βελτίωση της ψυχικής, συναισθηματικής και κοινωνικής κατάστασης των ανηλίκων, παρέχοντας ψυχολογική και παιδοψυχιατρική υποστήριξη, αλλά και ευκαιρίες δημιουργικής απασχόλησης, άθλησης και κοινωνικοποίησης. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν με σαφήνεια ότι η παιδική προστασία αποτελεί ένα πολυσύνθετο πεδίο, όπου οι κοινωνικοοικονομικοί, ψυχολογικοί και μορφωτικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν, καθιστώντας αναγκαία τη συστηματική μελέτη και συνεχή ενίσχυση των δομών πρόνοιας.
